Bài toán (hiểu theo nghĩa rộng) càng khó thì để đi đến lời giải càng phải thử nhiều phương án. Các thủ thuật (nguyên tắc) sáng tạo cơ bản là một tiến bộ so với phương pháp thử và sai nhưng sử dụng chúng vẫn không khỏi mò mẫm. Vì thế người ta nghĩ tới những phương pháp, ở đó các thao tác tư duy được thực hiện với thứ tự trù định trước, nhằm mục đích trong một đơn vị thời gian đề xuất được thật nhiều phương án (ý tưởng) rồi từ đó chọn các phương án độc đáo, táo bạo, bất ngờ. Từ những năm 40 của thế kỷ này, người ta đã đưa ra những phương pháp tích cực hóa tư duy, có mục đích tăng năng suất phát ý tưởng. Ðến nay con số các phương pháp đã lên tới vài chục.
Các phương pháp tích cực hóa tư duy sáng tạo khá có ích. Ðã có lúc người ta nghĩ là chúng có khả năng giải bất kỳ loại bài toán nào, nhưng thời gian thử thách cho thấy chúng khá hạn chế. Ðiều này được giải thích là các phương pháp tích cực hóa tư duy mới chỉ làm hạn chế một phần các nhược điểm của phương pháp thử và sai.
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP TÍCH CỰC HÓA TƯ DUY: